ĐỜ MỜ?! ®

Bài thơ “ĐỜ MỜ?!” là một minh họa đặc sắc cho lối chơi chữ ấy. Toàn bộ bài thơ gần như bị “khóa” vào phụ âm đ, tạo thành một chuỗi âm dồn dập và gằn mạnh. Hiệu ứng âm thanh khiến bài thơ giống một câu nói líu lưỡi, nhưng đồng thời cũng giống một tràng chửi được tiết chế bằng kỹ thuật thi ca. Điều đáng chú ý là trong khi tự đặt cho mình một ràng buộc ngôn ngữ rất khắc nghiệt, tác giả vẫn giữ được khung cấu trúc của thơ thất ngôn bát cú: tám câu bảy chữ, vần “ôi” xuyên suốt, và các cặp câu thực – luận có quan hệ đối ý rõ rệt. Sự kết hợp giữa kỷ luật cổ điển và trò chơi âm vị hiện đại tạo nên nét độc đáo của bài thơ.

Ở tầng nghĩa, chuỗi từ bắt đầu bằng chữ đ trong bài lại phần lớn mang sắc thái tiêu cực: “đớt đát”, “đặt điều”, “đú đởn”, “đĩ”, “đũng đút”, “đục đít”… Những từ này kết nối với nhau thành một trường nghĩa có thể gọi là “từ điển của sự suy đồi”. Qua đó, Kim Sơn dựng nên một bức tranh xã hội châm biếm: kẻ ngu dốt nhưng thích dạy đời, kẻ nịnh bợ và bịa đặt, những cảnh ăn chơi trụy lạc và cả cơ chế đút lót quyền tiền. Nhan đề “ĐỜ MỜ?!” – gợi đến một câu chửi dân gian – càng làm nổi bật giọng điệu trào phúng của bài thơ, trong khi câu mở đầu được lặp lại ở cuối bài tạo thành một vòng khép kín, nhấn mạnh kết luận chua chát: những kẻ tệ hại nhất lại thường là những kẻ nói đạo lý nhiều nhất.